Chê dai 26 di Setembar e je une zornade speciâl pe Europe: e je la Zornade europeane des lenghis. Cheste dade e je stade definide passe dîs agns indaûr, ai 6 di Dicembar dal 2001, de bande dal Consei de Europe cun chê di promovi, tes sôs diviersis espressions, il pluralisim linguistic. Propit il 2001, par iniziative dal stes Consei de Europe e de Union Europeane, al jere stât proclamât «An european des lenghis» e dilunc di dut chel an in cuarantecinc Stâts dal continent a jeris stadis metudis adun une schirie di manifestazions par marcâ la impuartance dal aprendiment, de cognossince e dal ûs des lenghis. Dopo di chês celebrazions al coventave creâ une ocasion, in tiermins formâi e a nivel european, par promovi chestis cuistions, che in sostance in Europe a valin simpri, ducj i dîs. E je nassude cussì la “Zornade”, che e tocje dutis lis lenghis de Europe – e no dome di chês “minoritariis”, cemût che al declarave a fanfaron vie un politic di chenti cualchi an indaûr – e che propit par chest e à une sô specifiche impuartance par chês che a son mancul dopradis e che il lôr ûs al è contrastât o condizionât in maniere negative.
Cun cheste cussience, soredut in passât, la ricorince e je stade memeoreade ancje in Friûl cun concierts, cunvignis e altris manifestazions publichis. Cun di fat lis ideis che a stan daûr de “Zornade” a son che la pluralitât des lenghis e je une des fondis dal patrimoni culturâl de Europe, che il pluringuisim al à une sô funzion specifiche inte creazion de citadinance europeane, tant che spazi di ricognossiment e esercizi di dirits di fonde e tant che mieç par creâ cognossince e partecipazion, e che savê e doprâ plui lenghis al zove ancje al disvilup economic. Dut chest si lu cjate ancje in documents tecnics e di programazion, tant che il rapuart prontât tal 2007 di un grup di espert par cont de Comission là che il plurilinguisim al ven definît «une disfide che e conven» o il progjet Language rich Europe, là che a partecipin cu la lôr lenghe ancje Frisons, Galês, Scozês, Bascs e Catalans. Par no fevelâ de normative, a tacâ de Cjarte dai dirits di fonde de UE. Tant a dî: plui lenghis, plui Europe. E ancje: plui lenghis, plui Friûl e plui Friûl in Europe. Un Friûl che magari cussì no in chest moment al somee mancjâ. ■
MARCO STOLFO
LA INTERVISTE - / Toni Capuozzo: «Ognidun al bale cun sô agne»
Oscar Puntel
Nus à lassâts Toni Capuozzo, il grant gjornalist. A son za ce tancj i ricuarts che si viodin ator su di lui, parcé che al jere un om ce tant stimât e amât. Al jere un amì de La Patrie dal Friûl, e al à vût scrit ancje par nô. Sì, par furlan. Parcé che […] lei di plui +
Zovins di gale / Sborf, il zûc par induvinâ e imparâ peraulis par furlan che al à za concuistât miârs di personis
Erika Adami
Daûr un grup zovin che al à a cûr la lenghe furlane Un sborf di un biel colôr vert slusint al è il simpatic compagn di zûc par cui che al à voie di induvinâ e imparâ peraulis in lenghe furlane sul propri dispositîf digjitâl. Chest de fin di Març, cuant al è rivât Sborf […] lei di plui +
Galerie fotografiche / Cuinte edizion di “Stin dongje ae patrie”
Redazion
Pe rassegne Avostanis, Domenie ai 4 di Otubar li dai Colonos si è tignude la cuinte edizion di “Stin dongje ae Patrie“. La storiche riviste furlane e a fât fieste par i siei otante agns e e a cjalât al avignî adun cul mont de culture, de musiche, dal associazionisim, dal sport tal ricuart no […] lei di plui +
Stin dongje ae Patrie / La storiche riviste furlane e fâs fieste par i siei otante agns
Redazion
Pe rassegne Avostanis, Domenie ai 4 di Otubar aes 3 dopomisdì li dai Colonos a Vilecjaze di Listize tierce edizion di Stin dongje ae Patrie. La storiche riviste furlane e fâs fieste par i siei otante agns e e cjale al avignî adun cul mont de culture, de musiche, dal associazionisim, dal sport tal ricuart […] lei di plui +
La piçade / Salts, lavoradôrs e… laris. Almancul i laris a fevelin par furlan
Mastiefumate
Che il rapuart tra il Messaggero Veneto e la lenghe furlane nol fos dai miôr, si saveve. Par esempli su la partide dal secul tra la nazionâl furlane e chê groenlandese, nancje une rie par furlan. Si spietavin che al vignìs ripuartât a caratars cubitâi il sproc tal strisson puartât in cjamp dai zuiadôrs intant […] lei di plui +
Gnovis pai fruts / I Gnognosaurs a imparin a svolâ: al rive in edicule «Tal blu piturât di blu», il gnûf album di colorâ
Redazion
Daspò dal sucès dal prin album vignût fûr a Nadâl, i simpatics dinosauruts che a fevelin par furlan a proponin pal Istât une gnove aventure: il professôr Einsaur e il so fedêl assistent Blik a provin di svolâ, ispirâts dai pterodatils. Rivarano? ◆ A partî de fin di Jugn al è rivât tes ediculis dal […] lei di plui +



